MESLEKİ REHBERLİK VE ÖNEMİ 0

Teknolojik gelişmeler ve sanayileşme bireylerin mesleki yaşantılarını ve geleceğini planlamayı oldukça güçleştirmiştir. Mesleki gelişim uzun süreli bir dönemi içermektedir. Çocukluktan başlayarak, eğitim öğretim yaşantıları süresince devam eden ve bir iş elde edip, emekliliğe kadar süren bir dönemi kapsamaktadır. Hiçbir meslek kalıtsal olarak bireyden bireye geçmemekte,; eğitim öğretim tek başına bir mesleği elde etmek için yeterli olmamakta; teknolojik gelişmeler ve ekonomik değişiklikler ise iş alanlarını önemli ölçüde değiştirmektedir. Mesleki bir takın kararlar verirken bütün bu değişim ve gelişimlerin farkında olunması önemli bir gelişim görevidir. Meslek danışmanlarının birinci görevi de bu faktörleri göz önünde bulundurarak, bireylerin gerçekçi mesleki kararları vermelerine yardımcı olmaktır (1)

İnsan, yaşamı boyunca çeşitli seçimler yapar. Mesleğini, yiyeceğini, giyeceğini, evini, eşini, arkadaşını vb. seçer. Meslek seçimi, insanın yaptığı bu seçimler arasında belki de en önemlisidir. Çünkü, insan mesleğini seçerken bir bakıma gelecekteki yaşamını da belirlemektedir. Öyle ki meslek seçimi kararı, kişinin o alanda ileride iş bulup bulamayacağını, işinden hoşlanıp hoşlanmayacağını, toplumda insan gücünün dağılımını etkiler. Hatta meslek seçimi, bir kişinin kiminle evleneceğini, dünya görüşünü, günlük yaşam biçimini ve alışkanlıklarını belli bir biçime sokan etkilere de sahiptir. Örneğin; sınıf öğretmeni olmaya karar veren bir kişi bu kararı ile bir meslek seçmekle kalmamakta, aynı zamanda yaşamının büyük bir kısmını köylerde geçirme kararını da vermiş olmaktadır. İnsan yaşamında böylesine çok yönlü etkileri olan bir uğraşı alanının seçimi günümüzde güçleşen bir olgu haline gelmiştir. Çünkü, çağımızda bir yandan teknoloji ve endüstri alanında ki değişme ve gelişmeler toplumlarda yeni iş gruplarının ve mesleklerin ortaya çıkmasına, bunlar ise iş ve meslek yaşamında seçeneklerin artmasına, karmaşıklaşmasına, neden olmaktadır. Öte yandan toplumdaki hızlı demokratikleşme süreci insanın seçme özgürlüğünü, seçeneklerin varlığı ve özellikleri ile sınırlı kalmaktadır.

Günümüzde bireylerin kendilerine uygun meslekleri nasıl seçtikleri tartışmalı bir konudur. Bazı yazarlar, bireyin sahip olduğu mesleğin önceden belirlenmiş olduğunu belirtirken, bazıları ise meslek seçimini tesadüfi ve rastlantısal bir takım olaylar sonucunda gerçekleştiğini ileri sürmektedir.

Meslek seçimi on dokuzuncu yüzyılın sonlarına kadar genel olarak düşünmeyi, planlamayı gerektiren bir konu olarak algılanmamaktaydı. Kişilerin genellikle yakın çevrelerinde ki insanların mesleklerini devam ettireceklerine inanılmaktaydı. Ancak hızlı sanayileşme ve toplumlarda meydana gelen değişimler, bireylerin meslek alanlarını genişletmiş ve mesleki kararlarını güçleştirmiştir. Bu karmaşanın artması ve mesleklerin çeşitliliği ile ilgili yaşanan sorunlar, mesleki rehberlik hizmetlerinin gereği ve önemini arttırmıştır.

Bu çevresel etmenlerin yanı sıra meslek seçimini etkileyen diğer bir faktör de, bireyin kendisini doğru ve gerçekçi bir biçimde tanımamasıdır. Bir meslek ya da o mesleğe hazırlayıcı bir eğitim programını seçme durumundaki birey öncelikle kendi kişisel özellikleri hakkında ayrıntılı bir bilgi sahibi olması gerekmektedir. Mesleki rehberlik hizmetlerinin temel amaçlarından biri de bireye kendisi hakkında bilgi sahibi olması hakkında yardımcı olmasıdır.

MESLEKİ REHBERLİK 0

Bir çok birey için meslek, hayatın maddi güvencesini sağlamakla birlikte, kendi ilgi ve yeteneklerini ortaya koyarak kendini geliştirebileceği bir alanı ifade eder. Ancak meslek seçiminde bireyler sık sık bir insanın tek başına çözmesinin her zaman mümkün olmadığı çeşitli sorunlarla karşılaşırlar. Bir çoğu kendileri ya da meslekler ve mesleklerde yapılan işler ve ilerleme olanakları konusunda yeterli bilgiye sahip değildirler. Bazıları da eğitim kurumları, mesleki eğitim veren kuruluşlar ya da çevresel bir takım kişi ve olaylarla mücadele etmek zorunda kalırlar. Bütün bunların yanında mevcut bilgileri doğru bir şekilde değerlendirmek ve meslek seçme konusunda kişisel stratejiler geliştirmek ve meslek seçimi ile ilgili sorulara cevap bulmak giderek zorlaşmaktadır.

Bugün meslek seçimi çok güç ve karmaşık bir eylem haline gelmiştir. Aynı zamanda ekonomik koşulların meslek seçiminde seçenekleri belirleyen bir etmen olduğu herkesçe bilinen bir gerçektir. Bunun yanısıra gençlerin tercihlerinde, mesleki saygınlığının ve geliri yüksek olan meslekler birinci sırada yer almaktadır. Oysa toplumda çeşitli yetenek ve ilgileri farklı düzeylerde gerektiren birçok meslek vardır. Gençlerin çeşitli seçenekleri görebilmeleri, onların kendilerini daha iyi tanıyıp kabul edebilmeleri ve çevreleri hakkında daha ayrıntılı ve gerçeklere uygun bilgilere sahip olmaları ile olanaklıdır. Bu bölümde mesleki rehberliğin önemi, mesleki girişim süreci, karar verme süreci ile mesleki rehberlik etkinliklerinde dikkat edilmesi gereken noktalar açıklanmaya çalışılmıştır.